نکات و دستورالعمل اجرایی جهت نصب صحيح و بهره برداري لوله هاي پلي اتيلن گازرساني

- جهت بارگیری، حمل و نقل و تخلیه لوله و اتصالات می بایستی از وسایل مناسب که دارای سطوح صاف و فاقد اجسام نیز مانند میخ و غیره باشد استفاده شود.

- در صورتیکه لوله ها به صورت بسته بندی کارخانه از انبار شرکت تحویل پیمانکار گردد می بایستی این بسته بندیها تا زمان استفاده باز نشود. لوله هائیکه زودتر تولید شده اند می بایستی زودتر از انبار خارج و مورد استفاده قرار گیرد.

- لوله و اتصالات باید طوری انبار و نگهداری شوند که امکان صدمه دیدن، فشرده شدن و یا سوراخ شدن آنها وجود نداشته باشد. پیمانکار می بایستی لوله ها و اتصالات را در انبار سرپوشیده نگه دارد به طوری که تحت هیچ شرایطی در معرض نور خورشید قرار نگرفته و نحوه انبار کردن طوری باشد که باعث دو پهن شدن آنها نگردد.

-لازم است درپوش لوله ها در لوله های حلقوی و شاخه ای تا زمان جوشکاری بر روی لوله ها باقی بماند.

- نگهداری لوله و اتصالات پلی اتیلن تحت هیچ شرایطی نبایستی در دمای بالاتر از 40 درجه سانتیگراد صورت پذیرد و در صورتی که بر اساس شرایط محیط و بر اساس نظر نماینده کارفرما امکان رعایت دمای مذکور فراهم نشود، حداکثر زمان نگهداری لوله سه ماه خواهد بود و پس از انقضای این مدت، آزمایش (OIT) بر روی لوله های مذکور انجام و چنانچه میزان (OIT) از مقدار ابتداء، کمتر از 20 درصد انحراف داشته باشد لوله قابل استفاده و در غیر این صورت لوله قابل استفاده نخواهد بود و خسارت بعهده پیمانکار می باشد.

 

لوله های شاخه ای

علاوه بر شرایط فوق الذکر موارد ذیل باید در مورد لوله های شاخه ای رعایت گردد:

- هنگامیکه لوله ها بصورت شاخه ای حمل و نقل می گردند حداکثر بیش از 90 سانتی متر از طول آنها نباید خارج از وسیله نقلیه قرار گیرد.

- جهت بارگیری و تخلیه لوله های شاخه ای که بصورت بسته بندی می باشند می توان از وسایل مکانیکی و تسمه به طریق مناسب استفاده نمود ولی در مواقعی که لوله ها بصورت منفرد باشد می بایستی حتی الامکان از نیروی انسانی و توسط دست جهت جابجایی آنها استفاده گردد. به هر صورت از کشیدن لوله ها بر روی زمین باید خودداری نمود.

- عرض پایه هائی که زیر لوله ها گذاشته می شوند باید حداقل 10 سانتی متر و فاصله آنها از یکدیگر حداکثر یک متر باشد. دو سر لوله ها نیز باید در فاصله 10 سانتیمتر از انتها بر روی پایه قرار گیرد.

- برای انبار کردن لوله ها بایستی از پایه های مناسب استفاده شود و بستر پایه ها به نحوی باشد که به بدنه لوله صدمه ای وارد نشود. (قرار دادن لایه ای از موکت بر روی پایه ها به نحوی که به بدنه لوله صدمه ای وارد نشود)

- ارتفاع روی هم قرار دادن لوله ها با توجه به جنس لوله، اندازه، ضخامت و درجه حرارت محیط متغیر بوده و با نظر نماینده کارفرما باید انجام گردد. لیکن در هر صورت ارتفاع لوله ها نبایستی از 5/1 متر تجاوز نماید.3- از قرار دادن لوله ها در داخل یکدیگر بایستی اجتناب ورزید. همچنین لازم است درپوش لوله ها تا زمان جوشکاری بر روی لوله ها باقی بماند.

 

لوله های حلقه ای

- سطح زمین زیر محل نگهداری لوله ها باید بصورت صاف و هموار باشد.

- در صورتی که تعداد حلقه ها بیش از یک حلقه باشد ارتفاع حلقه های روی هم چیده شده در موقع نگهداری نباید از 5/1 متر تجاوز نماید. در اینگونه موارد حلقه ها باید بر روی تخته های چوبی با سطح صاف و عاری از اشیاء نوک تیز قرار داده شود.

- در زمان حمل لوله ها با وسایل نقلیه می توان حلقه ها را بصورت عمودی کنار هم قرار داد بشرط آنکه لوله ها در جای خود مستحکم گردد تا از صدمات احتمالی محفوظ بماند.

- از غلطاندن و کشیدن این نوع لوله ها بر روی زمین باید خودداری نمود و جهت جابجائی آنها باید حتی الامکان از بالابرهای شاخک دار استفاده کرد، در غیر این صورت بمنظور حمل و نقل آنها توسط جرثقیل باید از تسمه های برزنتی و یا پلاستیکی بعرض مناسب و بنحوی که بسته بندی کارخانه باز نگردد استفاده نمود. همچنین لازم است درپوش لوله ها تا زمان جوشکاری بر روی لوله ها باقی بماند.

 

اتصالات و شیرآلات

- اتصالات و شیرآلات پلی اتیلن می بایستی در بسته بندی مخصوص و مناسب که مانع از نفوذ و برخورد نور به اتصالات گردد تا زمان جوشکاری نگهداری شود. اتصالات پلی اتیلن باید تا زمان استفاده در بسته بندی مخصوص سازنده باقی بماند.

- از دست زدن به المنت های برقی اتصالات الکتروفیوژن باید اکیداً خودداری شود.

- شیرها باید مجهز به درپوشهای چوبی و یا پلاستیکی به منظور جلوگیری از ورود خاک و مواد زائد به داخل آنها باشد.

- جهت انبار نمودن متعلقات لوله از قبیل شیرآلات و اجناس ایستگاه ها و غیره باید از انبارهای مسقف و بطور محفوظ و مناسب استفاده نمود.

 

شکافتن آسفالت

آسفالت شکافی معمولا توسط دستگاه برش انجام می شود ولی در صورت پیشنهاد پیمانکار استفاده از ماشین های مخصوص آسفالت شکافی با کسب مجوز از مراجع قانونی ذیصلاح نیز مجاز خواهد بود. برداشتن قطعات شکافته شده آسفالت بایستی بلافاصله قبل از حفر کانال انجام گیرد. ضمناً آسفالت باید بلافاصله بعد از برداشتن به خارج از محیط کار و در محلی که از نظر شهرداری بلامانع است حمل گردد. ممکن است در بعضی از خیابانها یا پیاده روها بجای آسفالت از موزائیک یا سنگ فرش استفاده شده باشد در این صورت باید سعی نمود که حداقل خسارت به آنها وارد شود.

 

حفر کانال (ترانشه)

- کندن کانال بوسیله بیل و کلنگ و ابزار دستی انجام می شود و در صورت اطمینان از عدم وجود تاسیسات زیرزمینی و پیشنهاد پیمانکار و با تائید نماینده کارفرما استفاده از بیل مکانیکی مجاز خواهد بود.

- حداقل عمق کانال یکصد و ده سانتیمتر بعلاوه قطر لوله و عرض آن برابر چهل سانتیمتر بعلاوه قطر لوله مطابق نقشه استانداردخواهد بود.

تبصره: در صورت تائید نماینده کارفرما در زمینهای صخره ای و سنگی حداقل عمق کانال هشتاد سانتیمتر بعلاوه قطر لوله خواهد بود.

- چنانچه بنا به ضرورت در یک کانال دو لوله مختلف باید کار گذاشته شود مشخصات حفر کانال طبق نقشه شماره خواهد بود.

- در نقاطی که باید عملیات جوشکاری در داخل کانال انجام شود ابعاد کانال باید آنقدر باشد که جوشکار بتواند با وسایل جوشکاری در داخل آن براحتی کار کند.

- در صورتی که در مسیر لوله کشی موانع و سرویس های زیرزمینی وجود داشته باشد، لوله گاز باید از زیر این موانع عبور داده شود. فاصله فوقانی لوله گاز تا زیر موانعی از قبیل حوضچه های مخابراتی، لوله های آب و غیره باید 40 سانتی متر باشد. این فاصله در صورت محدودیت مکانی، با نظر نماینده کارفرما قابل تغییر تا 35 سانتیمتر می باشد. در تقاطع شبکه های پلی اتیلن با کابلهای فشار قوی (بالاتر از 380 ولت) یا لوله های حاوی مواد قابل اشتعال، رعایت فاصله حداقل یک متر ضروری است اما در صورت رعایت حریم مشخص شده از طرف سازمان ذیربط و در صورت عدم امکان رعایت حریم فوق با نظر نماینده کارفرما تمهیدات خاص اتخاذ و عمل خواهد شد.

- در اجرای شبکه های پلی اتیلن و برخورد با موانع زیرزمینی چنانچه موانع دارای عمق زیادی بوده و امکان اجرای لوله های پلی اتیلن از روی موانع با رعایت بند 2-5 وجود داشته اقدام و در غیراینصورت با نظر نماینده کارفرما عمل شود.

- پیمانکار مسئول رعایت کلیه موارد ایمنی در حین عملیات حفاری برای عابرین و ساکنین محل و همچنین کارکنان خود بوده و در نتیجه ملزم به استفاده از وسائلی از قبیل: تابلوهای اخطار کننده و آگاهی دهنده، پایه های مجهز به طناب کشی و استفاده از چراغ های چشمک زن گردان (در خیابانها) و یا نوار شبرنگ در شب طبق نقشه شماره می باشد.

- طول کانال باز بنا بر مقتضیات مکانی و زمانی با نظر نماینده کارفرما تعیین می شود.

- برای کانالهائی که بعلت نرم بودن زمین یا عوامل دیگر امکان ریزش در آنها وجود دارد پیمانکار موظف است از زمان شروع به کندن کانال تا زمان پر کردن آن، امکانات استحفاظی از قبیل پوشش، تخته کشی، حائل و پایه و امثال آنرا ایجاد نماید.

- حفاری همزمان دردو طرف معابری که قرار است دو طرف آن لوله گذاری شود مجاز نمی باشد. مگر با نظر نماینده کارفرما.

 

ریسه نمودن و ردیف کردن لوله ها

- پیمانکار موظف است فقط مصارف روزانه خود را از انبار به محل کار منتقل نماید.

- لوله هائیکه در کنارکوچه یا خیابان روی هم ریسه می شوند باید در دو طرف آنها از درپوشهای مناسب جهت جلوگیری از نفوذ آب، خاک و غیره استفاده گردد و لازم است درپوش لوله ها تا زمان جوشکاری بر روی لوله ها باقی بماند. از قرار دادن لوله ها درمسیر و مجاری آب و فاضلاب خودداری گردد.

- لوله ها بایستی در طرفی از کانال ریسه شوند که حداقل عبور و مرور را داشته باشد.

- برای ریسه کردن لوله ها بایستی از پایه های مناسب استفاده شده و بستر پایه ها بنحوی باشد که به بدنه لوله صدمه ای وارد نشود.

 

جوشکاری (عملیات اتصال)

آماده سازی لوله ها و اجرای عملیات جوشکاری مطابق مشخصات فنی و دستورالعمل های مربوطه انجام می گیرد .

 

روش های بازرسی و ازمایشات مخرب

بازرسی و عملیات قبل از لوله گذاری

- کف و دیواره کلیه کانال ها قبل از لوله گذاری بایستی تسطیح و رگلاژ شده و از خرده سنگ و مواد زائد پاکگردد. همچنین لازم است طرفین خارج کانال به عرض 30 سانتیمتر از خرده آسفالت و غیره پاکسازی و تمیزشود. پس از ان خاک نرم زیر لوله در کانال به ضخامت 20 سانتیمتر ریخته شود.

- جوشها بایستی بازدیده شده و تایید آنها محرزگردد.

- لوله ها و اتصالات مورد استفاده باید قبل از لوله گذاری از لحاظ سالم بودن سطح خارجی مطابق مشخصات فنی و دستورالعمل های مندرج در فصل سوم مورد بازدید عینی قرار بگیرند.

 

لوله گذاری و پر کردن کانال

- جهت گذاردن لوله در کانال (اعم از لوله های شاخه ای یا حلقه شده) بایستی از کلیه وسایل مناسب نظیر قره قره های مخصوص زیر نظر ناظر استفاده شود، بوطریکه هیچگونه آسیبی به بدنه لوله ها نرسد.

- چنانچه قرار است در یک کانال دو لوله مختلف کار گذارده شود می بایست فاصله افقی و عمودی آنها از یکدیگر طبق نقشه شماره باشد.

- باید هنگام لوله گذاری پیش بینی های لازم جهت مقابله با انقباض و انبساط لوله بنحویکه مورد تائید نماینده کارفرما باشد بعمل آید.

- قبل از خاکریزی روی لوله باید اطلاعات کاملی از کار اجرا شده جهت تهیه نقشه های 200/1 یا 1000/1 برداشته شده و همچنین علامت گذاری محل شیرهای نصب شده بر روی دیوار مجاور و یا در صورت عدم امکان بر روی پایه های مخصوص بعمل آید.

- نظر باینکه لوله های پلی اتیلن دارای ضریب انبساط حرارتی بالائی می باشد لذا خاکریزی بر روی لوله بایستی در دمای محیط بین 5 تا 25 درجه سانتیگراد انجام شود و چنانچه قرار باشد لوله گذاری در ساعات گرم روز انجام شود قبل از اتصال نهائی قسمت اجرا شده به قسمت لوله گذاری شده قبلی بایستی به خاکریزی خاک نرم با نظر ناظر اکتفا نموده و پس از متعادل شدن دمای محیط اتصال نهائی، عملیات خاکریزی روی خاک نرم انجام شود.

- بر روی لوله باید خاک نرم به میزان لازم ریخته بطوریکه ضخامت خاک نرم نهایتا و با توجه به عملیات مندرج در بند به 30 سانتیمتر برسد و سپس نوار زرد اخطاردهنده روی خاک نرم کشیده شود به نحوی که مرکز لوله با مرکز نوار زرد یکسان باشد.

- پس از خاک نرم و قرار دادن نوار اخطار بایستی به اندازه نصف عمق باقیمانده کانال را از خاکهای زبره (خاک گودبرداری شده) پر نموده و متعاقبا کانال غرقاب شود. در مرحله پایانی می بایست تمام کانال بوسیله خاک زبره پر شده و توسط دستگاه متراکم کننده تا حد تراکم لازم (مورد تائید نماینده کارفرما) متراکم گردد. حداکثر قطر دانه بندی خاک برگشتی به کانال نبایستی از ده سانتیمتر تجاوز نماید.

- خاک نرم می تواند از خاک برگشتی کانال باشد مشروط بر اینکه از سرند مناسب با چشمه های 8 میلیمتری سرند شده و فاقد سنگ و اشیاء نوک تیز و مصالح ساختمانی از قبیل آهک و خاک آغشته به مواد هیدروکربوری باشد و در غیراین صورت پیمانکار موظف به تأمین خاک رس یا ماسه بادی طبق نظر نماینده کارفرما می باشد.

 

بازسازی مسیر به حالت اولیه

بازسازی کلیه قسمت های مسیر لوله گذاری اعم از بتن و موزائیک یا چمن، آسفالت، جوی و کانال تأسیسات زیرزمینی و غیره باید پس از پر کردن کانال انجام پذیرد در صورتیکه در شرایط پیمان اجرای عملیات آسفالت، بتن و موزائیک بعهده پیمانکار نباشد قسمت های آسفالتی، بتن و موزائیک مسیر به حالت اولیه بازسازی نخواهد شد.

 

عبور از تقاطع های اصلی- بزرگراه ها، اتوبان ها، راه آهن و رودخانه

- قبل از شروع عملیات، پیمانکار باید تمام وسایل و مصالح و اقلام مورد لزوم را که به تائید نماینده کارفرما رسیده باشد در محل کار حاضر نموده و کادر فنی ورزیده ای را جهت این کار انتخاب نماید.

- عبور لوله با غلاف فولادی از زیر اتوبان ها و بزرگراهها جاده های اصلی باید طبق نقشه و از زیر راه اهن طبق نقشه انجام گیرد. برای اینکار اولاً باید لوله عمود بر جاده یا راه آهن بوده و زاویه تقاطع 90 درجه باشد (در شرایطی که رعایت این زاویه بنا بر موقعیت محل و عوامل دیگر امکان پذیر نباشد از 60 درجه نباید کمتر باشد)

ثانیاً جهت عبور لوله از موانع مهم باید با دستگاه بورینگ (مته نقب زننده) اقدام به ایجاد سوراخ در زیر جاده ها یا راه اهن نمایند و در صورت عدم دسترسی به دستگاه بورینگ و تائید نماینده کارفرما میتوان با حفاری دستی و ایجاد کانال سیمانی (نصب کول) طبق دستورات نماینده کارفرما و نقشه برای تقاطع راه آهن اقدام به عبور لوله با غلاف فولادی نمود.

- در مکانهایی که جهت عبور از موانع باید از کانال های عمیق زیرزمینی استفاده شود ابعاد کانال باید طوری انتخاب شود که کارکنان حفاری و جوشکاری بتوانند براحتی در داخل آن کار کنند و ضمناً در محل هائی که امکان ریزش سقف کانال ها وجود دارد باید با ایجاد سقف های موقت چوبی، گچی و غیره از ریزش آنها جلوگیری شود. بدیهی است که در این نوع مکان ها باید از حداکثر امکانات و تجهیزات ایمنی از قبیل نرده کشی اطراف محفظه های ورودی و خروجی کانال زیرزمینی جهت جلوگیری از بروز حوادث استفاده نمود و در صورت بروز حوادث باید وسایل مقابله با آن نیز آماده باشد.

 

ساخت حوضچه شیرها

پیمانکار موظف است که برای کلیه شیرها حوضچه مناسب بر طبق نقشه های اجرائی بسازد. بدیهی است که تهیه و تدارک کلیه وسائل و ماشین آلات و مواد مصرفی (به جزء مصالحی که طبق پیمان به عهده کارفرما می باشد) به عهده پیمانکار است.

 

نصب تابلو مشخصات

- برای مشخص شدن محل دقیق شیرهای خطوط شبکه های شهری از تابلوهای نشانگر کوچک آلومینیومی با ابعاد معین طبق نقشه هایی که بر روی دیوار و یا پایه های سیمانی نصب می شود می بایستی استفاده نمود. محل نصب این تابلوها باید در مکان هائی باشد که اولاً در معرض دید قرار داشته باشد و ثانیاً زیاد از محل نصب شیر دور نبوده و محل آن در نقشه ها مشخص گردیده و نهایتاً مورد تائید دستگاه نظارت باشد.

- نصب نشانگرهای خطوط در دو طرف تقاطع یا جاده ها، اتوبانها، رودخانه یا آبروها، خطوط لوله، راه آهن و همچنین در محل های نصب غلاف های مخصوص تغییر مسیرها و مسیرهای خارج از شهرها و روستاها با فواصل مشخص می بایست طبق نقشه باشد.

 

آزمایش نهائی، اتصال نهائی به شبکه گازدار و راه اندازی

آزمایش مقاومت و نشتی خطوط شبکه کار گذاشته شده و همچنین انجام اتصال نهائی و راه اندازی طبق مشخصات فنی مندرج در استاندارد انجام می شود .